Przełączenie metaboliczne

Twój organizm korzysta z dwóch głównych paliw: glukozy, czyli cukru, i tłuszczu. Po posiłku spala głównie glukozę, a w czasie postu stopniowo przechodzi na tłuszcz i ketony – paliwo, które wątroba wytwarza z tłuszczu. Badacze nazywają to przejście przełączeniem metabolicznym i to ono przede wszystkim odróżnia post od zwykłego jedzenia mniej ¹.

Dwa zbiorniki paliwa

Wyobraź sobie, że twój organizm ma dwa zbiorniki paliwa. Pierwszy jest mały i szybki: glukoza we krwi i glikogen, czyli forma, w której wątroba i mięśnie magazynują glukozę. Drugi jest duży i powolny: tłuszcz w komórkach tłuszczowych, który mieści znacznie więcej energii. Zbiornik glikogenu w wątrobie jest niewielki: mniej więcej w pierwszych półtora dnia postu dostarcza tylko niewielką część glukozy ².

Przełączenie krok po kroku

Większość codziennych planów postu, takich jak 16:8, wypada właśnie na początku przełączenia. To jeden z powodów, dla których interesują się nimi badacze: powtarzają to przejście każdego dnia, bez obciążenia długich postów ^1,4.

Elastyczność metaboliczna

Zdrowy organizm płynnie przełącza się między glukozą a tłuszczem, gdy zmieniają się warunki. Naukowcy nazywają to elastycznością metaboliczną. Osoby z otyłością lub cukrzycą typu 2 są zwykle mniej elastyczne, a badacze sprawdzają, jak ruch i zmiany w jedzeniu mogą ją przywrócić ⁵.

Jak szybciej dojść do przełączenia

Przełączenie następuje, gdy glikogen w wątrobie się kończy, więc wszystko, co szybciej go opróżnia, przyspiesza je, a wszystko, co go uzupełnia, opóźnia ¹.

Źródła

1. Anton SD, Moehl K, Donahoo WT, et al. Flipping the Metabolic Switch: Understanding and Applying the Health Benefits of Fasting. Obesity (Silver Spring). 2018;26(2):254-268. doi.org/10.1002/oby.22065
2. Rothman DL, Magnusson I, Katz LD, et al. Quantitation of hepatic glycogenolysis and gluconeogenesis in fasting humans with 13C NMR. Science. 1991;254(5031):573-6. doi.org/10.1126/science.1948033
3. Owen OE, Morgan AP, Kemp HG, et al. Brain metabolism during fasting. J Clin Invest. 1967;46(10):1589-95. doi.org/10.1172/JCI105650
4. Mattson MP, Moehl K, Ghena N, et al. Intermittent metabolic switching, neuroplasticity and brain health. Nat Rev Neurosci. 2018;19(2):63-80. doi.org/10.1038/nrn.2017.156
5. Goodpaster BH, Sparks LM. Metabolic Flexibility in Health and Disease. Cell Metab. 2017;25(5):1027-1036. doi.org/10.1016/j.cmet.2017.04.015