Η νηστεία και η καρδιά σου

Οι καρδιοπάθειες είναι η πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως, και οι περισσότεροι παράγοντες κινδύνου τους, όπως η υψηλή πίεση, η υψηλή χοληστερόλη, το περιττό βάρος και το υψηλό σάκχαρο, επηρεάζονται από το πώς τρώμε. Οπότε είναι φυσικό να αναρωτιέσαι αν η νηστεία βοηθά την καρδιά σου. Η ειλικρινής απάντηση είναι ότι μπορεί να βελτιώσει αρκετούς παράγοντες κινδύνου, κυρίως μέσω της απώλειας βάρους, αλλά δεν έχουμε ακόμη μελέτες που να δείχνουν ότι προλαμβάνει εμφράγματα ή εγκεφαλικά.

Τι δείχνουν οι μελέτες

Επειδή υπάρχουν τόσες μικρές μελέτες, οι ερευνητές άρχισαν να τις συγκεντρώνουν. Μια ανασκόπηση ομπρέλα συγκέντρωσε 11 μετα-αναλύσεις που κάλυπταν 130 τυχαιοποιημένες μελέτες διαλειμματικής νηστείας. Βρήκε βελτιώσεις στην LDL χοληστερόλη, στην ολική χοληστερόλη, στα τριγλυκερίδια, στο σάκχαρο, στην ινσουλίνη και στην πίεση. Βρήκε όμως και ότι τα περισσότερα από αυτά τα αποτελέσματα στηρίζονται σε στοιχεία χαμηλής ή πολύ χαμηλής ποιότητας, κυρίως από σύντομες μελέτες περίπου τριών μηνών ¹.

Αρτηριακή πίεση

Η απώλεια βάρους μειώνει την πίεση, και αυτός είναι ο κύριος τρόπος που βοηθά η νηστεία. Αλλά η ώρα ίσως προσθέτει κάτι. Σε μια αυστηρά ελεγχόμενη μελέτη, άνδρες με προδιαβήτη έτρωγαν ακριβώς όσο χρειαζόταν για να μείνει σταθερό το βάρος τους, είτε σε παράθυρο 6 ωρών που τελείωνε το απόγευμα είτε σε διάστημα 12 ωρών. Το πρώιμο παράθυρο μείωσε την πίεσή τους, παρότι το βάρος δεν άλλαξε ³. Σε μια άλλη μελέτη, ενήλικες με παχυσαρκία που έτρωγαν από τις 7 το πρωί ως τις 3 το απόγευμα είδαν τη διαστολική τους πίεση να πέφτει 4 mmHg περισσότερο από όσους έτρωγαν σε 12 ώρες ή περισσότερο ⁴.

Χοληστερόλη: πρόσεχε τις τιμές σου

Στους περισσότερους, η χοληστερόλη βελτιώνεται ή μένει ίδια όταν νηστεύουν και χάνουν βάρος. Όχι όμως σε όλους. Σε μια μελέτη ενός έτους που σύγκρινε τη νηστεία μέρα παρά μέρα με την καθημερινή μείωση θερμίδων, η LDL χοληστερόλη, αυτή που συσσωρεύεται στις αρτηρίες, είχε ανέβει περισσότερο στην ομάδα νηστείας ως το τέλος του χρόνου ⁵. Μετράει τι τρως στο παράθυρο: ένα σύντομο παράθυρο γεμάτο λιπαρά κρέατα και γλυκίσματα δεν θα βοηθήσει τις αρτηρίες σου.

Ένα ανοιχτό ερώτημα για τις μεγάλες νηστείες

Κάποιες μελέτες παρατήρησης έχουν προκαλέσει ανησυχίες. Σε μια εθνική μελέτη στις ΗΠΑ με περισσότερους από 10.000 ενήλικες άνω των 60, όσοι είχαν καθημερινή νηστεία μεγαλύτερη από περίπου 12,4 ώρες είχαν υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιοπάθεια από όσους νήστευαν περίπου 10,5 έως 12,4 ώρες· ο χαμηλότερος κίνδυνος ήταν γύρω στις 11,5 ώρες ⁶. Ο χρόνος νηστείας υπολογίστηκε από μόλις δύο μέρες καταγραφής φαγητού, και τέτοιες μελέτες δεν μπορούν να δείξουν αιτία και αποτέλεσμα: όσοι τρώνε σε σύντομο παράθυρο μπορεί να διαφέρουν στην υγεία, στο εισόδημα ή στη δουλειά με τρόπους που οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να μετρήσουν πλήρως. Μας θυμίζουν όμως ότι το πιο μεγάλο δεν είναι αυτόματα καλύτερο, ειδικά για τους μεγαλύτερους σε ηλικία.

Πηγές

1. Patikorn C, Roubal K, Veettil SK, et al. Intermittent Fasting and Obesity-Related Health Outcomes: An Umbrella Review of Meta-analyses of Randomized Clinical Trials. JAMA Netw Open. 2021;4(12):e2139558. doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2021.39558
2. Semnani-Azad Z, Khan TA, Chiavaroli L, et al. Intermittent fasting strategies and their effects on body weight and other cardiometabolic risk factors: systematic review and network meta-analysis of randomised clinical trials. BMJ. 2025;389:e082007. doi.org/10.1136/bmj-2024-082007
3. Sutton EF, Beyl R, Early KS, et al. Early Time-Restricted Feeding Improves Insulin Sensitivity, Blood Pressure, and Oxidative Stress Even without Weight Loss in Men with Prediabetes. Cell Metab. 2018;27(6):1212-1221.e3. doi.org/10.1016/j.cmet.2018.04.010
4. Jamshed H, Steger FL, Bryan DR, et al. Effectiveness of Early Time-Restricted Eating for Weight Loss, Fat Loss, and Cardiometabolic Health in Adults With Obesity: A Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med. 2022;182(9):953-962. doi.org/10.1001/jamainternmed.2022.3050
5. Trepanowski JF, Kroeger CM, Barnosky A, et al. Effect of Alternate-Day Fasting on Weight Loss, Weight Maintenance, and Cardioprotection Among Metabolically Healthy Obese Adults: A Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med. 2017;177(7):930-938. doi.org/10.1001/jamainternmed.2017.0936
6. Zhang Z, Zhao H, Tao Z, et al. A National Study Exploring the Association between Fasting Duration and Mortality among the Elderly. Nutrients. 2024;16(13):2018. doi.org/10.3390/nu16132018