Duizelig tijdens het vasten: wat je kunt doen

Waarom je duizelig kunt worden van vasten

Insuline doet meer dan je bloedsuiker regelen: het zegt je nieren ook dat ze natrium moeten vasthouden. In een klassiek experiment halveerde een hogere insuline bijna het natrium dat mensen met hun urine kwijtraakten ³. Tijdens het vasten gebeurt het omgekeerde. Je insuline daalt, en je nieren laten meer zout los, samen met het water dat ermee meegaat ¹. Met iets minder vocht in je bloedvaten kun je je even licht in je hoofd voelen als je snel opstaat.

Te weinig water maakt het erger: zelfs lichte uitdroging gaf jonge vrouwen meer vermoeidheid en hoofdpijn ⁴. In een studie van 8 weken naar om-de-dag vasten meldde 10% duizeligheid aan het begin en 17% aan het eind, een verschil te klein om zeker te weten dat het echt was ⁵.

Is het een te lage bloedsuiker?

Bij gezonde mensen zelden bij dagelijks vasten. Je lever houdt je bloedsuiker tussen maaltijden stabiel, eerst uit glycogeen en daarna door nieuwe glucose aan te maken ⁶. Het is anders als je insuline gebruikt of tabletten die je lichaam meer insuline laten afgeven, zoals sulfonylureumderivaten: dan kan maaltijden overslaan je bloedsuiker te laag maken ^2,7.

Wat je voelt	Wat het kan betekenen	Wat je doet
Kort een licht gevoel in je hoofd bij het opstaan, dat binnen seconden overgaat	Verlies van zout en vocht	Sta langzaam op, drink water, probeer een snufje zout
Trillerig, zweterig, hongerig, prikkelbaar, snelle hartslag	Mogelijk een te lage bloedsuiker 2	Stop en eet; meet je glucose als je diabetes hebt
Verward, wazig zien, niet duidelijk kunnen praten	Mogelijk een zeer lage bloedsuiker 2	Eet of drink nu iets zoets en zoek hulp
Flauwvallen, pijn op de borst, een racend hart dat niet tot rust komt	Geen normaal vastensymptoom	Bel het alarmnummer

Wat je nu meteen doet

Een vasten vroeg beëindigen is prima. Doorzetten levert geen prijs op, en je volgende vasten kan korter. Onze gids over water, zout en elektrolyten legt uit hoe je genoeg vocht binnenkrijgt, en de waterbehoefte-calculator geeft je een dagdoel.

Wanneer je stopt en eet

• Je voelt je trillerig, zweterig, zwak of verward, of je hebt hartkloppingen.
• De duizeligheid gaat niet over als je gaat zitten, of blijft terugkomen.
• Je kunt geen vocht binnenhouden.
• Je gebruikt medicijnen die je bloedsuiker of bloeddruk verlagen en je voelt je niet goed. Praat met je arts voor je volgende vasten ⁷.

Bronnen

1. Sigler MH. The mechanism of the natriuresis of fasting. J Clin Invest. 1975;55(2):377-87. doi.org/10.1172/JCI107941
2. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Low Blood Glucose (Hypoglycemia). U.S. National Institutes of Health. www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/preventing-problems/low-blood-glucose-hypoglycemia
3. DeFronzo RA, Cooke CR, Andres R, et al. The effect of insulin on renal handling of sodium, potassium, calcium, and phosphate in man. J Clin Invest. 1975;55(4):845-55. doi.org/10.1172/JCI107996
4. Armstrong LE, Ganio MS, Casa DJ, et al. Mild dehydration affects mood in healthy young women. J Nutr. 2012;142(2):382-8. doi.org/10.3945/jn.111.142000
5. Hoddy KK, Kroeger CM, Trepanowski JF, et al. Safety of alternate day fasting and effect on disordered eating behaviors. Nutr J. 2015;14:44. doi.org/10.1186/s12937-015-0029-9
6. Rothman DL, Magnusson I, Katz LD, et al. Quantitation of hepatic glycogenolysis and gluconeogenesis in fasting humans with 13C NMR. Science. 1991;254(5031):573-6. doi.org/10.1126/science.1948033
7. Grajower MM, Horne BD. Clinical Management of Intermittent Fasting in Patients with Diabetes Mellitus. Nutrients. 2019;11(4):873. doi.org/10.3390/nu11040873
8. He FJ, Li J, Macgregor GA. Effect of longer term modest salt reduction on blood pressure: Cochrane systematic review and meta-analysis of randomised trials. BMJ. 2013;346:f1325. doi.org/10.1136/bmj.f1325