Vasten voor vrouwen

Zoek online en je vindt stellige beweringen dat vasten de hormonen van vrouwen 'verstoort', of dat het bij vrouwen totaal anders werkt. Het echte beeld is rustiger. De meeste vastenonderzoeken nemen vrouwen mee, en matig dagelijks vasten lijkt voor de meesten veilig en effectief. Maar vrouwelijke hormonen reageren wel op een tekort aan energie, en sommige situaties, zoals zwangerschap, vragen om een andere aanpak.

Wat er met je hormonen gebeurt

Onderzoekers van de University of Illinois bekeken elk onderzoek bij mensen dat ze konden vinden over vasten en voortplantingshormonen. Bij vrouwen met obesitas die nog niet in de overgang waren, verlaagde vasten vaak de androgenen, de groep hormonen waar testosteron bij hoort, en verhoogde het SHBG, een eiwit dat ze in toom houdt. Het had geen effect op oestrogeen, op de hersenhormonen die de eisprong regelen of op prolactine ¹.

Je cyclus merkt energie op, niet timing

Je menstruatiecyclus hangt af van regelmatige pulsen van een hormoon dat LH heet en door de hersenen wordt afgegeven. Krijgt het lichaam niet genoeg energie, dan kunnen die pulsen haperen. In een zorgvuldig onderzoek sportten jonge vrouwen dagelijks terwijl de onderzoekers precies regelden hoeveel energie ze na het sporten overhielden. Bij matige niveaus bleven de LH-pulsen normaal, en ze raakten pas verstoord toen de energie ver onder de behoefte van het lichaam zakte ⁴.

PCOS

Het polycysteusovariumsyndroom is een van de meest voorkomende hormonale aandoeningen bij vrouwen, en gaat vaak samen met hoge androgenen en insulineresistentie. Omdat vasten beide vaak verlaagt, zijn onderzoekers het gaan testen.

Overgang

Veel vrouwen vinden het rond de overgang moeilijker om hun gewicht te beheersen, en sommigen vragen zich af of vasten dan nog werkt. Een gecombineerde analyse van drie onderzoeken van 12 weken met om-de-dag-vasten liet zien dat het werkt. Vrouwen voor en na de overgang en mannen verloren een vergelijkbaar deel van hun gewicht, met vergelijkbare dalingen in vet, insuline en bloeddruk ³.

Wanneer je niet moet vasten

Eetstoornissen zijn nog een reden voor voorzichtigheid. Bij volwassenen met obesitas nam verstoord eetgedrag met om-de-dag-vasten niet toe, en eetbuien namen zelfs af ⁵. Maar mensen met een eetstoornis in hun verleden deden niet mee aan die onderzoeken. Geldt dat voor jou, dan is gestructureerd vasten zonder begeleiding van een professional niet aan te raden.

Bronnen

1. Cienfuegos S, Corapi S, Gabel K, et al. Effect of Intermittent Fasting on Reproductive Hormone Levels in Females and Males: A Review of Human Trials. Nutrients. 2022;14(11):2343. doi.org/10.3390/nu14112343
2. Li C, Xing C, Zhang J, et al. Eight-hour time-restricted feeding improves endocrine and metabolic profiles in women with anovulatory polycystic ovary syndrome. J Transl Med. 2021;19(1):148. doi.org/10.1186/s12967-021-02817-2
3. Lin S, Lima Oliveira M, Gabel K, et al. Does the weight loss efficacy of alternate day fasting differ according to sex and menopausal status? Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2021;31(2):641-649. doi.org/10.1016/j.numecd.2020.10.018
4. Loucks AB, Thuma JR. Luteinizing hormone pulsatility is disrupted at a threshold of energy availability in regularly menstruating women. J Clin Endocrinol Metab. 2003;88(1):297-311. doi.org/10.1210/jc.2002-020369
5. Hoddy KK, Kroeger CM, Trepanowski JF, et al. Safety of alternate day fasting and effect on disordered eating behaviors. Nutr J. 2015;14:44. doi.org/10.1186/s12937-015-0029-9